Geld, macht en de allerarmsten. Reactie op de films getoond door Oxfam Novib tijdens IDFA

De afgelopen drie dagen bezocht ik de drie films tijdens de IDFA, uit de selectie van Oxfam Novib. Oxfam Novib, samen met de Oxfams wereldwijd zijn dit jaar gestart met de campagne GROW, om de fundamentele problemen van honger door extreme armoede aan het licht te brengen, en hoe we kunnen verzekeren dat ondanks een groeiende wereldbevolking onze planeet de wereldbevolking kan voeden ook in de toekomst. Onderdeel van deze campagne is het onderzoek naar landroof, waar Oxfam Novib zeer gedegen onderzoek in uitvoert. In het kader van deze campagne waren de drie films uitgekozen:

• The Four Horsemen
• Raising Resistance
• Bitter Seeds

Van de Four Horsemen heb ik al eerder een review geschreven, zie vorige blog.

Raising resistance behandelde de gevolgen van de grote soja producenten op de kleine boeren in Paraguay. De grote boeren, veelal afkomstig uit Brazilië, maken gebruik van genetisch gemanipuleerde soja. Dit betekent dat deze soja als enige plant bestand is tegen round-up, dat in principe alle planten dood. Dit gif waait over naar de omringende boeren, die zo hun oogst verliezen dat hier niet tegen bestand is. Deze boeren zijn steeds sterker in opstand aan het komen, maar de regering doet niets om hun rechten te beschermen, ondanks het feit dat hun rechten officieel zijn erkend door de regering. De macht van het grote geld zegevierd hier tegen de rechten van de lokale boeren, die vaak van hun land zijn verdreven door de soja boeren. Feit: Nederland is de grootste importeur van soja in de wereld naast China. Voor de productie van soja is 32000km2 landbouwgrond in gebruik in Zuid-Amerika, een oppervlak bijna ter grootte van heel Nederland. Alleen voor soja. Soja wordt gebruikt voor veevoer (het meest voor varkens, daarna kippen en runderen). Soja zit in de meerderheid van alle voedselproducten. Soja wordt gebruikt voor biobrandstof. De soja, zoals een van de kleine boeren opmerkte, een bom. Oerwouden worden rap verwijderd, daarin levende volken verdreven, lokale boeren van hun land gezet, omdat de soja zoveel oplevert voor de economie. En wij dragen daar allen aan bij. Het levert een situatie waar de spanningen tussen de lokale boeren en de grote internationale soja boeren steeds groter wordt, met alle mogelijke gevolgen die hieruit kunnen onstaan.

De tweede film, Bitter Seeds, richtte zich op India. In India heeft het amerikaanse bedrijf Monsanto katoenzaden geintroduceerd die een veel hogere opbrengst kunnen opleveren dan de traditionele zaden. Ook werd beloofd dat deze zaden niet gevoelig zijn voor ziekten. In India is men overgestapt op deze zaden. Deze zaden moeten ieder jaar gekocht worden, omdat deze planten zelf geen vruchtbare zaden opleveren. Deze zaden zijn duur. Maar naast de zaden moeten pesticiden en kunstmest worden aangeschaft. De planten worden steeds gevoeliger voor ziekten, en blijken veel gevoeliger voor wisselingen in de regenval. De oplopende kosten en tegenvallende oogsten leid ertoe dat de boeren diep in de schulden komen, tot de situatie zo hopeloos wordt dat de boeren zelfmoord plegen. De oude zaden zijn veelal niet meer voorhanden, en Monsanto geeft geen krimp om de situatie te verbeteren en ontkent iedere verantwoordelijkheid voor de schrijnende situatie. Ondertussen loopt het geld binnen bij Monsanto. De film werd getoond door de dochter van een boer die zijn eigen leven had genomen. Ze interviewde de boeren die in vergelijkbare situatie verkeerden.

Deze films maken maar weer eens heel duidelijk hoe de macht van het geld de levens kan verwoesten van de mensen aan de onderlaag van de economie. Hiervoor zijn wij allen verantwoordelijk. Wij gebruiken de soja, de katoen, en vele andere producten die uit de hele wereld komen. Met zijn allen dragen we verantwoordelijkheid voor de gevolgen hiervan. Hoe meer we bewust en kritisch zijn van de producten die we consumeren, het beleid van de bedrijven die dit leveren etc. hoe beter we deze misstanden kunnen voorkomen. Daar is gigantisch veel werk voor te doen, en het is nu tijd dat actie ondernomen wordt. De GROW campagne van Oxfam is een goed begin, het kopen van fairtrade producten ook. Maar er zijn nog meer mogelijkheden. Gebruik je stem, spreek bedrijven en regeringen aan, stel kritische vragen, en steun de onderzoeken zoals van Oxfam Novib.

Eerste actie na de films van mijn kant, deze brief aan de Braziliaanse justitie en ambassade, in navolging op dit bericht:

"Dear Dr. Cardozo,

I am writing to express my feelings of shock and outrage, learning of the brutal murder of Nísio Gomes, a Guarani shaman on 18 November. This is brutal act of barbarism which should not happen in this modern age. Therefore I strongly urge that justice will prevail against the murderers and that all measures are taken to prevent such acts if unimaginable violence against the Guarani.

I also urge that measures are taken to give rights to landownership to the Guarani, robbed of their land and living in too small reservations to sustain themselves. The level of civilisation of a country is not measured by the wealth of the rich and powerful, but by the welfare of all, particularly those with little or no power. In that regard, Brazil is acting shamefully poor. A country where cattle rangers and soy planters can terrorize and evict people like the Guarani is not worthy of being called civilized. I strongly hope you recognize the gravity of this situation, and do anything in power to make the necessary steps which will ensure the safety and prosperity of the Guarani.

Best regards,

Jeroen Zuiderwijk"

Brieven als deze hebben een groot effect, zoals bewezen door acties o.a. door Amnesty International, Survival International. Onrecht gebeurt vaak door dat het onzichtbaar blijft. Wanneer de wereld toekijkt, worden ineens veel veranderingen wel mogelijk.