Wednesday, 5 September 2012

Bedreigde diersoorten & getallen

Getallen zijn een makkelijk middel om een situatie of wereldprobleem duidelijk te maken. Getallen zijn daarom ook erg populair in de politiek, in de media etc. Maar iets uitdrukken in getallen heeft ook zijn beperkingen. Een daarvan is een voorstelling kunnen maken van verhoudingen. 

Laatst kwam ik een advertentie tegen van het WNF in de NRC charity awards, waar je op de beste advertentie van een goed doel kunt stemmen (dat kan hier):


Deze advertentie was voor mij een schokkende realisatie. Dit representeert alle nog in het wild levende tijgers, naar schatting zo'n 3200. Als je ze zo in een oogopslag ziet op een enkele poster, dat toont duidelijk aan hoe ernstig bedreigt de tijger is. En dit betreft alle 6 soorten tijgers gezamelijk.
 
Ik kan daar nog een schepje bovenop doen:


Stel, het hele oppervlak van je scherm beeld alle mensen op aarde uit, alle 7 miljard. Hoe groot is dan naar verhouding het deel van je scherm dat naar verhouding het totale aantal tijgers weergeeft? Mijn scherm heeft een resolutie van 1600x1200 pixels, 2 miljoen pixels in totaal. 7 miljard verdeelt over 2 miljoen pixels, dat is 3500 per pixel.

Kijk nu naar een hoek van je scherm. Kijk dichterbij tot je de pixels ziet. Kijk nu naar het pixeltje helemaal in de meest extreme hoek. Dat hele kleine puntje, dat is dan naar verhouding het alle in het wild levende tijgers!

Nog een extremer geval, de kleinste dolfijn op aarde, de Maui dolfijn, daar zijn er nog maar 55 van (ouder dan 1 jaar). Het nauwelijks zichtbare pixeltje moet je dan nog 60x kleiner maken.

Neem nu dat hele scherm, dan besef je hoeveel invloed wij hebben op aarde als mens met alle 7 miljard van ons gezamelijk. Op zulke kleine populaties dieren kunnen de acties van slechts een zeer klein deel van de mensen op aarde desastreuze gevolgen hebben.

Ander getallen waar we weinig bij voor kunnen stellen zijn de langdurigheid van de effecten in tijd, maar deels ook omdat die getallen ook niet bekend zijn bij de meeste mensen. Daarbij is het uitsterven van een diersoort een goed voorbeeld. De ontwikkeling van een diersoort en de gemiddelde tijd dat een diersoort bestaat is lang, extreem lang.

Neem nu weer te tijger. De tijger is in de evolutie een relatieve nieuwkomer, en onstond uit andere katachtigen zo'n 2 miljoen jaar terug, hetzelfde moment dat wij van "aapmens" (geslacht: Australopithecus) ontwikkelde tot vroege mensen (geslacht: Homo).

Terug naar het scherm. Neem nu weer het totale oppervlakte van het scherm, en vul die met het aantal jaar dat de tijger op aarde heeft bestaan. Voor het gemak is dat ongeveer 1 jaar per pixel. Als je nu begint bij de bovenste regel pixels, en van links naar rechts gaat, en dat op iedere regel herhaalt, ga je langs het hele bestaan van de tijger. Als je echt enorm veel geduld hebt, zul je uiteindelijk uitkomen op de laatste regel. Als je beeldscherm ongeveer 40cm breed is en een resoltie van 1600x1200, dan zijn alle regels achter elkaar gelegd zo'n 480 meter bij elkaar. De laatste 2,5cm van de laatste regel is de laatste eeuw. Bijna alle 7 miljard mensen nu levende mensen op aarde waren toen nog niet geboren. Op dat moment waren er nog ongeveer 100.000 tijgers in het wild. In die laatste 2,5cm, is het aantal tijgers tot 7% teruggebracht. Als dit zich gelijkmatig zou voortzetten, dan zou de tijger binnen 8 pixels/jaar geheel verdwenen zijn.

Nu is bij de tijger nog het geluk dat er nog veel in gevangenschap leven. Maar bij andere diersoorten is dat niet het geval, en zal uitsterving in het wild betekenen dat die uitsterving kompleet is, en voor altijd. Een diersoort die miljoenen jaren nog had kunnen voortbestaan is weg. Nu zijn er zelfs bedreigde diersoorten die al meer dan 200 miljoen jaar op aarde leven (bijv. de brughagedis), dat zijn dus nog 100 extra schermen, bij elkaar 48km aan pixels. Dat geeft aan hoe de verhouding staat tussen beslissingen binnen ons leven wanneer beslist wordt over het wel of niet voortbestaan van een diersoort, en hoe lang de effecten van deze beslissingen voortduren.

Neem een van de eerste beschreven en meest bekendste uitgestorven dieren door toedoen van de mens, de dodo. De dodo stierf uit rond 1662. Al 350 jaar hebben we het zonder de dodo moeten doen. Dat lijkt heel lang, maar evolutionair gezien is dat net gebeurt. Een meer recente uitsterving is de Yantze rivier dolfijn of Baji, die na 20 miljoen jaar te hebben bestaan in slechts 50 jaar tot uitsterven is gebracht door vervuiling in de rivier.

IUCN geeft lijsten van dier- en plantensoorten in catagorieën van grote kans op uitsterven oplopend tot recentelijk uitgestorven soorten:
  • Kwetsbaar:10104 soorten
  • Bedreigd: 5766 soorten
  • Kritisch: 3947 soorten
  • Uitgestorven in het wild: 63 soorten
  • Uitgestorven: 801 soorten
We beslissen momenteel over het voortbestaan van miljoenen jaren van duizenden dier- en plantensoorten op basis van economische voordelen die een invloed voor ons van enkele jaren heeft. Ik hoop met dit artikel een stukje besef over te dragen dat ik heb geleerd over wat een verantwoording we dragen wanneer het komt tot beslissingen over het voortbestaan van dier en plantensoorten, waarvan de invloeden zo ver buiten ons leven rijken, en wanneer je getallen van de populaties van ernstig bedreigde soorten ziet, dat je dit in beter perspectief kunt brengen.


Voor wie verder wilt lezen:

Tijger: feiten en cijfers  (WNF):
http://www.wnf.nl/nl/wat_wnf_doet/thema_s/dieren_en_planten/bedreigde_dieren/tijgers/tijger_feiten_en_cijfers/